برنامه‌های نصب‌شده روی این سیستم

این فهرست از خروجی apt-mark showmanual و snap list همین سیستم (Ubuntu 26.04.1 LTS) ساخته شده است. فقط برنامه‌هایی آمده‌اند که خودت نصب کرده‌ای؛ پکیج‌های…

این فهرست از خروجی apt-mark showmanual و snap list همین سیستم (Ubuntu 26.04.1 LTS) ساخته شده است. فقط برنامه‌هایی آمده‌اند که خودت نصب کرده‌ای؛ پکیج‌های سیستمی (مثل کرنل، گرافیک و سرویس‌های Ubuntu) حذف شده‌اند.

برای بررسی دوباره روی سیستم خودت:
apt-mark showmanual      # پکیج‌های apt که دستی نصب شده‌اند
snap list                # snapهای نصب‌شده

ابزارهای توسعه و خط فرمان

برنامه	نسخه‌ی فعلی	دستور نصب
git	2.53	`sudo apt install git`
curl	8.18	`sudo apt install curl`
wget	1.25	`sudo apt install wget`
build-essential (gcc، make و...)	—	`sudo apt install build-essential`
vim	9.1	`sudo apt install vim`
tmux	—	`sudo apt install tmux`
zsh	—	`sudo apt install zsh`
starship (پرامپت ترمینال)	—	`sudo apt install starship`
zsh-autosuggestions	—	`sudo apt install zsh-autosuggestions`
zsh-syntax-highlighting	—	`sudo apt install zsh-syntax-highlighting`
ripgrep (`rg`)	—	`sudo apt install ripgrep`
fzf	—	`sudo apt install fzf`
tree	—	`sudo apt install tree`
htop	3.4.1	`sudo apt install htop`
gnupg	—	`sudo apt install gnupg`
unzip	—	`sudo apt install unzip`
gzip	—	معمولاً از قبل نصب است

پیکربندی zsh و starship (اختیاری)

chsh -s $(which zsh)                       # تغییر shell پیش‌فرض به zsh (بعد از logout دوباره login کن)
echo 'eval "$(starship init zsh)"' >> ~/.zshrc
echo 'source /usr/share/zsh-autosuggestions/zsh-autosuggestions.zsh' >> ~/.zshrc
echo 'source /usr/share/zsh-syntax-highlighting/zsh-syntax-highlighting.zsh' >> ~/.zshrc

Node.js و Python

برنامه	نسخه‌ی فعلی	نکته
Node.js	v26.13.0	در فهرست apt نیست؛ روش نصبش را با `which -a node` بررسی کن
npm	11.20.0	همراه Node
Python	3.14.4	نسخه‌ی پیش‌فرض سیستم
pip3	25.1.1	`sudo apt install python3-pip` (اگر نصب نیست)

برای نصب Node.js با یک روش مطمئن و قابل تغییر نسخه، پیشنهاد می‌شود از nvm استفاده کنی:

curl -o- https://raw.githubusercontent.com/nvm-sh/nvm/v0.40.1/install.sh | bash
nvm install --lts
nvm use --lts

نسخه‌ی v0.40.1 را از صفحه‌ی رسمی nvm بررسی کن و جدیدترین را جایگزین کن.

Docker

برنامه	نسخه‌ی فعلی	دستور نصب
docker.io (موتور Docker)	29.1.3	`sudo apt install docker.io`
docker-compose-v2	2.40.3	`sudo apt install docker-compose-v2`

جزئیات استفاده در 04-docker.md آمده است.

ویرایشگرها و IDE

برنامه	نصب‌شده از	دستور نصب
VS Code (`code`)	Snap	`sudo snap install code --classic`
Obsidian	Snap	`sudo snap install obsidian --classic`
Postman	Snap	`sudo snap install postman`

اگر دستور Snap خطای classic داد، با snap info <name> ببین نوع confinement آن چیست و دستور را تنظیم کن.

مرورگر

برنامه	نصب‌شده از	دستور نصب
Firefox	Snap (پیش‌فرض Ubuntu)	`sudo snap install firefox`
Chromium	Snap	`sudo snap install chromium`

ویدیو، صدا و گرافیک

برنامه	نصب‌شده از	دستور نصب
VLC	apt و Snap (هر دو)	`sudo apt install vlc` یا `sudo snap install vlc`
OBS Studio	apt و Snap (هر دو)	`sudo apt install obs-studio` یا `sudo snap install obs-studio`
Kdenlive (ویرایش ویدیو)	apt	`sudo apt install kdenlive`
GIMP (ویرایش تصویر)	apt	`sudo apt install gimp`
Darktable (ویرایش RAW)	Snap	`sudo snap install darktable`
Audacity (ویرایش صدا)	apt	`sudo apt install audacity`
FFmpeg	apt	`sudo apt install ffmpeg`
Flameshot (اسکرین‌شات)	apt	`sudo apt install flameshot`
کدک‌های GStreamer	apt	`sudo apt install gstreamer1.0-libav gstreamer1.0-plugins-bad gstreamer1.0-plugins-ugly`

VLC و OBS را روی این سیستم دو بار نصب کرده‌ای (apt و Snap). یکی را حذف کن تا میانبرها تداخل نکنند:
sudo snap remove vlc            # یا: sudo apt remove vlc
sudo snap remove obs-studio     # یا: sudo apt remove obs-studio

بازی

برنامه	نصب‌شده از	دستور نصب
Steam	Snap	`sudo snap install steam`

ارتباطات، دانلود و شبکه

برنامه	نصب‌شده از	دستور نصب
Telegram Desktop	Snap	`sudo snap install telegram-desktop`
Spotify	Snap	`sudo snap install spotify`
qBittorrent	apt	`sudo apt install qbittorrent`
wpasupplicant (Wi-Fi)	apt	`sudo apt install wpasupplicant`

فشرده‌سازی و آرشیو

برنامه	دستور نصب
7-Zip (7z)	`sudo apt install 7zip`
Ark (مدیر آرشیو گرافیکی)	`sudo apt install ark`
RAR / UnRAR	`sudo apt install rar unrar`

مدیریت سیستم و قدرت

برنامه	دستور نصب	نکته
TLP (مدیریت مصرف باتری)	`sudo apt install tlp`	بعد از نصب: `sudo systemctl enable --now tlp`

درایور کارت گرافیک NVIDIA

پکیج	دستور نصب
nvidia-driver-595-open	`sudo ubuntu-drivers install` یا `sudo apt install nvidia-driver-595-open`

نصب درایور NVIDIA را با ubuntu-drivers devices بررسی کن و بعد از نصب سیستم را ریستارت کن.

زبان و ورودی فارسی/چینی

پکیج	کاربرد	دستور نصب
ibus-table-cangjie (3، 5، big)	ورودی چینی Cangjie	`sudo apt install ibus-table-cangjie-big ibus-table-cangjie3 ibus-table-cangjie5`
m17n-db	جدول‌های ورودی IBus	`sudo apt install m17n-db`
wbritish	دیکشنری انگلیسی	`sudo apt install wbritish`

متاپکیج‌های Ubuntu

این‌ها مجموعه‌هایی از پکیج‌ها هستند و معمولاً با نصب Ubuntu آمده‌اند:

پکیج	کاربرد	دستور نصب
ubuntu-desktop-minimal	محیط دسکتاپ	`sudo apt install ubuntu-desktop-minimal`
ubuntu-minimal / ubuntu-standard	پایه‌ی سیستم	`sudo apt install ubuntu-standard`
ubuntu-restricted-extras	کدک‌ها و فونت‌های اضافی	`sudo apt install ubuntu-restricted-extras`
ubuntu-restricted-addons	افزونه‌های محدود	`sudo apt install ubuntu-restricted-addons`
ubuntu-wallpapers	تصاویر پس‌زمینه	`sudo apt install ubuntu-wallpapers`

برنامه‌هایی با منبع خارج از مخزن رسمی Ubuntu

این برنامه‌ها در مخزن پیش‌فرض Ubuntu نیستند و احتمالاً از فایل .deb یا سایت سازنده نصب شده‌اند:

برنامه	نکته
claude-desktop	نصب از منبع سازنده؛ برای به‌روزرسانی از همان مسیر استفاده کن
chatgpt	نصب از منبع سازنده
v2rayN	نصب از منبع سازنده (GitHub)

برای نصب دوباره‌ی یکی از آن‌ها، فایل .deb را از سایت رسمی دانلود کن و بزن:

sudo apt install ./<package-name>.deb

پکیج‌های سیستمی که نباید حذف شوند

اینها در فهرست نصب‌های دستی هستند ولی بخشی از سیستم‌اند:

grub-efi-amd64، grub-efi-amd64-signed، shim-signed، efibootmgr: بوت‌لودر. حذفشان سیستم را بوت‌ناپذیر می‌کند.
init، ncurses-*، dash، hostname: ابزارهای پایه‌ی سیستم.
snapهای core*، snapd، gnome-46-2404، mesa-2404: زیرساخت Snap.

قبل از هر حذفی، با apt-cache rdepends --installed <package> ببین چه چیزی به آن وابسته است.